Çocuklar neden şiddete bulaşıyor?
Günümüzde çocukları şiddete sürükleyen öfkesini dışa vurmaya iten sorunları belki bu sözcük ile özetleyebiliriz. Elbette söylemesi kolay ama altında yatan sorunları çözmesi toplumun her kesiminin göstereceği ortak çabayla ancak mümkün olabilir.
Çocuklar arasında artan şiddet davranışları, Türk toplumunun geleceği ile ilgili önemli bir alarm!
Zorbalıkla başlayan süreç, çocukların çeteleşmesine ve hatta okul saldırılarına dek uzandı. Peki, bunun kaynağı ve çözümü nedir?
Psikoterapist Uzm. Dr. Seda Ülgen’e sordum.
‘ŞİDDET HER GÜN YENİDEN ÜRETİLİYOR’
- Sizce çocuklar neden şiddet sarmalının içinde yaşıyor?
PISA 2022 raporuna göre Türkiye’de öğrencilerin OECD ortalamasına göre çok daha fazla yalnız ve dışlanmış hissettikleri, yaklaşık dörtte birinin kendini okulda yabancı ve dışlanmış gördüğü aktarılıyor. Bu oran, görmezden gelemeyeceğimiz kadar yüksek. Dijitalleşme, pandemi, deprem, savaşlar ve ekonomik belirsizlikler…
Hem Türkiye’de hem dünyada üst üste gelen bu yüksek stres faktörleri, özellikle gelişim çağındaki bireylerde derin duygusal izler bırakıyor. Elbette ergenlik döneminde risk daha da artıyor çünkü gençler daha duygusal daha tepkisel ve daha dürtüsel kararlar almaya yatkın oluyor. Aileler ise ekonomik stres, belirsizlikler, deprem ve pandemi gibi büyük travmaların ardından ebeveynler ciddi bir duygusal yorgunluk içinde yaşıyor.
Bu durum, çoğu zaman farkında olmadan çocuklarla kurulan bağın zayıflamasına neden oluyor. Nitelikli zaman giderek azalıyor. Hepimiz sürekli bölünüyoruz, sürekli meşgulüz. Hatta çoğu zaman kendimize bile zaman ayıramıyoruz. Bu ortamda gençler, sosyal medyanın etkisiyle daha fazla dışlanma, zorbalık ve kıyaslanma ile karşı karşıya kalıyor. Anlaşılmadıkları ve yalnız oldukları hissi, onların iç dünyasında çok daha baskın hale geliyor.
‘YALNIZLIK HİSSİYLE BAŞA ÇIKAMIYORLAR’
- Çocuklar kendilerini neden yalnız hissediyor?
Geçmişte benzer duygular yaşayan gençler daha çok içe kapanırken bugün bu duygu dışa vuruluyor. Öfke ve intikam duyguları davranışa dönüşebiliyor. Üstelik bu davranışların nasıl yapılacağına dair “örnekler” artık çok erişilebilir. Sosyal medyada gördükleri şiddet içerikleri, bu eylemleri bir seçenek gibi sunabiliyor.
Ancak asıl sorun şu: Bu duygularla başa çıkma becerileri giderek zayıflıyor. Bugün yaşam tarzımıza baktığımızda, sürekli bir dopamin uyarımı içinde olduğumuzu görüyoruz. Sosyal medyada alınan beğenilerden çevrimiçi alışverişe kadar her şey hızlı ödül mekanizmasını tetikliyor. Ne yazık ki şiddet de bu mekanizmayı uyarabiliyor. Bu da gençlerin bu tür davranışlara karşı duyarsızlaşmasına yol açabiliyor.
‘GENÇLERLE BAĞ KURMALIYIZ’
- Şiddet sarmalından nasıl kurtuluruz ve çocuklarla bağımızı nasıl güçlendirebiliriz peki?
Sürekli şiddet içeren içeriklere maruz kalmak, gerçeklik algısını değiştirir. Bir süre sonra asla kabul edemeyeceğimiz davranışlar bile normalleşmeye başlar. Oyunlarda “yok etmek” ödüllendirilirken gerçek yaşamda empatiyi ve sınırları öğreten bir yapı zayıfladığında, genç zihinler bu farkı ayırt etmekte zorlanabilir.
Gençlerimizi yeniden duymamız, görmemiz ve onlarla gerçek bağ kurmamız, rehberlik etmemiz ve onlara sahip çıkmamız gerekiyor. Çünkü çocuk ve gençler yaşadıkları sorunlar karşısında başa çıkamadıkları duygularını, kimlik krizlerini, yardım çığlıklarını bize bu şekilde duyuruyorlar. Öte yandan aileler, çocukların bilgi donanımlarını, yaşama karşı yeterlilik olarak algılıyorlar. Bilgiye değil, duyguya bakmak çok önemli. Çocuklara, duygularını yönetmeyi öğretmek zorundayız, bunun için de onlara zaman ayırmamız gerekiyor.
Cumhuriyet - Yazının Tamamı İçin Tıkla
